Dibe ku hûn carinan dema hûn hewl didin zarokê xwe jêrehiyek nû hîn bikin, tevî gelek dubarekirinan bersivên şaş bistînin an jî hîs bikin ku zarokê we zû bêzar dibe. Di perwerdehiya zarokên ku xwediyê nexweşiya spektroma otîzmê ne de, rêbazên perwerdehiya otîzmê hene ku hûn dikarin li malê bi kar bînin bêyî ku motivasyona wan bişkînin û pêvajoya hînbûnê kêfxweş bikin. Yek ji wan rêbazên herî zanistî û bi bandor nêzîkatiyeke ku wekî rêbazên hînkirina bê çewtî tê binavkirin e.
Wê demê, ev rêbaz ku xemgîniya çêkirina çewtiyê ji zarokê we derdixe çi ye û çawa di dema perwerdehiya otîzmê li malê de tê bikaranîn?
Rêbaza Hînkirina Bê Çewtî Çi ye?
Rêbazên hînkirina bê çewtî, rêbazên hînkirinê yên bi bandor in ku di hînkirina jêrehiyên yek-gavî û zincîreyî de ji bo kesên xwediyê nexweşiya spektroma otîzmê tên bikaranîn. Berevajî têgihîştina perwerdehiya kevneşopî, di vê rêbazê de ne hêvî ye ku zarok çewtiyê bike û were rastkirin. Di van rêbazan de, berî ku ferd bersivê bide, ipuç (alîkarî) pêşkêş tê kirin da ku ferd bersiva rast bide. Yanî bêyî ku fersend bê dayîn zarok çewtiyê bike, ji destpêkê ve piştgirî (ipuç) pêşkêşî wî/ê tê kirin da ku yê rast bike û serkeftina wî/ê tê xurt kirin.
Teknîkên Bingehîn ên Hînkirina Bê Çewtî yên Ku Hûn Dikarin Li Malê Bikar Bînin
Pêvajoya hînkirina bê çewtî li dora hêmanên bingehîn wekî mêjera armancê, ipuça kontrolker, navbera bersivê û silikkirina ipuçê şekil digire. Du teknîkên bingehîn ên ku hûn dikarin di xebata xwe ya li malê bi zarokê xwe de bikar bînin ev in:
1. Hînkirina Bi Ipuça Hevdem
Di vê teknîkê de jêrehiya ku tê armanckirin (mêjera armancê) û piştgiriya ku dê bibe sedema ku zarok rast bike (ipuça kontrolker) di heman demê de tê dayîn.
Mamoste bi îfadeyên wekî "Îro em ê ... hîn bibin. Tu amade yî?" balê ferd dikişîne ser tevgerê armancê.
Pêşî mêjera armancê, yekser peşî re jî ipuça kontrolker tê pêşkêşkirin.
Piştî ipuçê 4-5 çirke ji bo ku ferd bersiva rast bide tê sekinandin.
Bersivên rast ên ferd bi karanîna yek ji pêkhateyên xurt ên sereke an duyemîn tê xurt kirin.
Di sepanên ipuça hevdem di otîzmê de, ji ber ku ji kesan re fersend nayê dayîn ku bi serbestî bersivê bidin, bi rêya danişînên nirxandinê (kontrol) yên ku ipuç nayê pêşkêş kirin tê diyarkirin ka ew jêrehiyê bistandine an na.
2. Hînkirina Bi Dema Rawestana Sabit
Di hînkirina bi dema rawestana sabit de du cure ceribandinên hînkirinê hene: ceribandinên bi dema rawestanê ya sifir çirke û ceribandinên bi dema rawestana sabit.
Derengmayîna Sifir Çirke: Yekser piştî mêjera armancê, ipuça kontrolker a guncan ji bo ferd (wekî devkî, laşî an model bûn) tavilê tê pêşkêşkirin.
Derbasbûna Dema Rawestanê: Piştî ku ferd bigihîje serkeftineke diyarkirî, mamoste mêjera armancê pêşkêş dike û 4-5 çirke ji bo ku ferd bersivê bide dixwaze. Eger ferd di vê demê de bersiva rast nede, ipuça kontrolker tê pêşkêşkirin.
Kengê Divê Hûn Ipuçan Paşve Bikişînin? (Silikirin)
Hûn nikarin heya bêdawiyê ipuç bidin zarokê xwe; armanca rastîn ew e ku jêrehiyê bi serbestî bike. Di vê qonaxê de "silikirin" dikeve nav lîstikê. Silikkirina ipuçê, guherandina curê û mîqdara ipuçên bersivê yên pêşkêşkirî bi demê re an jî yek carê rakirina wan ji hawîrdorê ye.
Mînak, eger hûn di dema danîna perçeyek puzzle de destê zarokê xwe digirin û pê re dikin (ipuça laşî), bi demê re hûn dikarin tenê nîşan bidin ku perçe li ku dê were danîn (ipuça nîşankirinê) an jî ji ipuça model bûnê derbas bibin ipuça devkî û curê ipuçê biguhezînin.
e-rehabilitasyon.com û Rêberiya Pisporên Li Mala We
Di pêvajoya perwerdehiya otîzmê li malê de, wekî dêûbavekî, diyarkirina kengê ipuçan tavilê bidin, kengê 4-5 çirke bisekinin û ya herî girîng çawa van ipuçan bêyî ku zarokê xwe bi ipuçan girêdayî bikin paşve bikişînin, pir tevlihev dibe.
Tam li vê xalê platformê me e-rehabilitasyon.com dikeve nav lîstikê. Di dersên me yên zindî yên serhêl de, pispor-mamosteê me li ber ekranê we mîna "mamosteekî siyê" rêber dike. Dema zarokê we di odeya xwe ya ewledar de hîn dibe, pisporê me pêvajoyê ji kamerê dişopîne û ji we re rêwerzên anlêk dide; wekî: "Naha rêwerza xwe bidin û yekser piştî re bi girtina destê wî/ê piştgiriyê bidin" an jî "Werin di vê ceribandinê de ipuçê paşve bikişînin, tenê 4 çirke bisekinin."
Bi vî awayî bêyî ku hûsran bizîvin, bêyî ku têkiliya xwe bi zarokê xwe xera bikin û bi nêzîkatiyên pedagojîk ên herî rast kêfa perwerdehiyê li malê derxînin.
Ji Bo Piştgirîkirina Pêvajoya Hînbûna Zarokê Xwe Bi Rêbazên Hînkirina Bê Çewtî, Tavilê Ji Pisporên Me Dersek Ceribandinê ya Zindî Plan Bikin!